Tiểu sử Giáo Sư - Viện Sĩ Trần Đại Nghĩa

Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa (1913–1997) là một kỹ sư quân sự, một nhà khoa học lớn, cũng như một nhà quản lý khoa học kỹ thuật cấp cao, cha đẻ của ngành công nghiệp quốc phòng Việt Nam.

Cuộc đời

Ông tên thật Phạm Quang Lễ, sinh ngày 13 tháng 9 năm 1913 trong một gia đình nhà giáo nghèo tại xã Chánh Hiệp, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long. Mồ côi cha lúc 6 tuổi, ông được mẹ và chị gái đã tần tảo nuôi dưỡng cho ăn học. Giữa 1933, Phạm Quang Lễ đã thi đỗ đầu hai bằng tú tài: Tú tài Việt và Tú tài Tây. Nhưng vì nhà nghèo, không có tiền đi Hà Nội để học tiếp, Phạm Quang Lễ quyết định đi làm giúp mẹ, giúp chị và nuôi chí vươn lên, chờ thời cơ.

Năm 1935, ông đi du học Pháp và tốt nghiệp kỹ sư và cử nhân toán học tại các trường: Đại học Bách khoa Paris, Đại học Mỏ, Đại học Điện, Đại học Sorbonne, Đại học Cầu đường Paris. Sau đó ông ở lại Pháp làm việc tại Viện nghiên cứu máy bay. Năm 1942, ông sang Đức làm việc trong xưởng chế tạo máy bay và Viện nghiên cứu vũ khí.

Tháng 5 năm 1946, Hồ Chí Minh qua Pháp thương thuyết với Bộ trưởng Thuộc địa Marius Moutet. Ông theo Hồ Chí Minh về nước, tham gia tổ chức, chế tạo vũ khí cho quân đội tại núi rừng Việt Bắc. Ngày 5 tháng 12 năm đó, Hồ Chí Minh đặt tên mới cho ông là Trần Đại Nghĩa và trực tiếp giao cho ông làm Cục trưởng Cục Quân giới (nay là Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng Việt Nam) kiêm Giám đốc Nha nghiên cứu Quân giới (nay là Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự), Bộ Tổng tư lệnh Quân đội.

Ông từng giữ các chức vụ: Cục trưởng Cục pháo binh, Phó chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, Phó chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật, Chủ nhiệm Ủy ban Kiến thiết Cơ bản Nhà nước, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước, Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Công thương, Chủ tịch đầu tiên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kĩ thuật Việt Nam (nhiệm kỳ 1983-1988), Hiệu trưởng đầu tiên trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại biểu Quốc hội khoá II, III.

Ông được phong quân hàm Thiếu tướng trong đợt đầu tiên năm 1948. Ông đã được trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh và danh hiệu Anh hùng lao động (tại đại hội Anh hùng, chiến sĩ thi đua toàn quốc đầu tiên năm 1952).

6 tháng 3 năm 1956, Bộ trưởng Giáo dục quốc gia Nguyễn Văn Huyên ký nghị định số 147/NĐ về việc thành lập trường Đại học Chuyên nghiệp Bách khoa và ông được bổ nhiệm làm giám đốc.

Năm 1996, ông được Nhà nước Việt Nam trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt 1 về Cụm công trình nghiên cứu và chỉ đạo kỹ thuật chế tạo vũ khí (Bazooka, súng SKZ, đạn bay) trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp 1945-1954. Các công trình nghiên cứu của ông được quốc tế đánh giá cao, được ứng dụng rộng rãi trong Quân đội Nhân dân Việt Nam và là nỗi kinh hoàng của quân đội đối phương. Trong tác phẩm Street Without Joy của Bernard B. Fall ở trang 237 có viết về súng SKZ của ông như sau "...and the feared Viet-Minh SKZ recoilless cannon oppened up at minimum range upon the "soft" vehicles...".

Năm 1966, ông được bầu làm Viện sỹ nước ngoài của Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô.

Những năm cuối đời, ông cùng gia đình trở về quê hương miền Nam, sinh sống tại quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh. Ông mất vào 16 giờ 20 phút ngày 9 tháng 8 năm 1997, hưởng thọ 85 tuổi.

Hình ảnh công cộng

Cuối tháng 8 năm 2007, Ủy ban nhân dân TP.Hà Nội đã quyết định đặt tên của ông cho một con đường mới của thủ đô. Phố Trần Đại Nghĩa nối phố Lê Thanh Nghị với đường Đại Cồ Việt, song song với phố Tạ Quang Bửu và đi qua cổng phía đông của các trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Xây dựng. Đây là một ghi nhận của TP.Hà Nội với những công lao to lớn của ông cho ngành khoa học kỹ thuật và giáo dục Việt Nam. Tại TP Đà Nẵng cũng có con đường mang tên ông nối liền từ Núi Ngũ Hành Sơn (cuối đường Lê Văn Hiến) đến địa phận tỉnh Quảng Nam (đường vào Phố cổ Hội An. Hiện nay (năm 2009) con đường này đang được mở rộng 48m.

Trước đó, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã đặt tên của ông cho một con đường tại quận Bình Tân, đi từ Quốc lộ 1 (gần vòng xoay An Lạc) vào khu công nghiệp Lê Minh Xuân. Ngoài ra tên của ông còn được đặt cho một số trường học trên cả nước, trong đó có trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa ở TPHCM.

Bình luận


Security code
Mã mới

Bình luận  

 
-2 # Bill 04-07-2014 11:22
Cho nên có một danh nhân VN nói rằng nhà ông chỉ có sách lịch sử VN do người nước ngoài viết, chứ không có sách lịch sử VN do người VN viết. Quả đúng lắm thay !
Trả lời | Trả lời cùng trích dẫn | Trích dẫn
 
 
+1 # Tâm XD 03-07-2014 17:30
Thêm một người con của Tam Bình,Vĩnh Long... Đất rồng miền tây nam bộ.
kính...
Trả lời | Trả lời cùng trích dẫn | Trích dẫn
 
 
+2 # Nguyễn Quốc Huy 10-10-2013 16:03
Tôi thì biết Bác Trần Đại Nghĩa, bác là một người hiếu học từ nhỏ nhưng vì gia đình khó khăn, chiến tranh loạn lạc lúc ấy cũng là lúc thôi thúc long dân tộc trội lên, Bác là người Hiệu Trưởng đầu tiên của trường tôi, tôi thì học mãi năm 1996-2001 nhưng những công trình của bác để lại chúng tôi đã nghiên cứu và học theo tấm gương của bác ấy rất nhiều, giờ đây thế hệ chúng tôi đang tiếp tục nối nghiệp bác nhằm xây dưng, củng cố để vươn lên, sánh vai với các cường quốc và khu vự.!
Trả lời | Trả lời cùng trích dẫn | Trích dẫn
 
 
+2 # Manh Thang 14-05-2013 22:36
Thế mà tôi đọc cuốn "người anh hùng thầm lặng"đã hư cấu quá nhiều. Đã viết rằng, năm 45, được bác Hồ giác ngộ rồi cử sang Pháp học đại học cầu đường tại Pháp, để bí mật nghiên cứu vũ khí. Nhưng ,thực tế ông đã làm việc ,tại viện nghiên cứu máy bay của Pháp,và làm việc tại xưởng máy bay và viện nghiên cứu vũ khí Đức.
Trả lời | Trả lời cùng trích dẫn | Trích dẫn
 
 
+1 # aaaaaaaaaaaaaaaaaa 21-08-2012 19:05
aaaaaaaaaaaaa
Trả lời | Trả lời cùng trích dẫn | Trích dẫn
 
Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa TPHCM
20 Lý Tự Trọng, Phường Bến Nghé, Quận 1, TPHCM.
Website: www.trandainghia.net . Email: news@trandainghia.net